BewustZIJN & technologie
Bijgewerkt op: 9 nov
Worden we dankzij artificiële intelligentie misschien opnieuw een beetje menselijker?
We hebben een technologie ontwikkeld die razendsnel informatie verwerkt, verbanden legt en op de meest uiteenlopende vragen een antwoord kan formuleren.
En wat doen wij ermee?
We beginnen er gesprekken mee te voeren over onszelf!
Over onze twijfels, onze gevoelens, onze dromen en soms zelfs over de zin van het leven.
Wie had dat ooit gedacht? 😊
Wat ik bijzonder fascinerend vind, is dat zo'n gesprek soms een verrassende wending kan nemen.
Je krijgt een antwoord waarbij je denkt: "Ja! Dat is precies wat ik bedoelde, maar zelf nog niet zo goed onder woorden kon brengen."
Of er verschijnt plots een heel ander perspectief, eentje waar je zelf nog nooit bij had stilgestaan.
Wat als AI ons niet alleen helpt om meer te weten te komen, maar ook om onszelf beter te leren kennen?
Spiegeltje, spiegeltje...
Onlangs kwam ik een bijzondere gedachte tegen: AI als spiegel van ons bewustzijn.
Niet omdat AI onze gedachten zou kunnen lezen of precies weet wie we zijn, maar omdat een gesprek ons altijd kan helpen om onze eigen overtuigingen en denkpatronen vanuit een andere hoek te bekijken.
Eigenlijk gebeurt dat ook voortdurend in onze omgang met andere mensen.
Iemand zegt iets en we voelen ons onmiddellijk begrepen. Iemand anders zegt iets en we schieten in de weerstand.
Maar wat vertelt die reactie eigenlijk over onszelf? Over onze verwachtingen, onze angsten of overtuigingen die we misschien al jarenlang met ons meedragen?
En hier wordt het interessant...
AI heeft geen eigen menselijke jeugd gehad, geen persoonlijke opvoeding en geen levensverhaal dat het moet verdedigen.
Helemaal vrij van menselijke invloeden is het natuurlijk niet. Het leert tenslotte uit informatie die grotendeels van mensen afkomstig is en waarin bijgevolg ook vooroordelen en overtuigingen aanwezig zijn. Maar AI kan ons soms gewoon naar de mond praten.
En geef toe, wie krijgt er nu niet graag gelijk? 😉 Maar misschien ligt de werkelijke meerwaarde toch nog ergens anders.
Want wat als we AI niet alleen vragen om onze gedachten te bevestigen, maar om ze ook kritisch te onderzoeken? Om ons ook andere perspectieven te tonen?
Om ons vragen te stellen waar we zelf nog niet aan gedacht hadden?
En zo bracht het denken over AI me plots bij ons hoofd.
Want dat heeft het bij velen van ons behoorlijk druk, niet?
We denken, plannen, analyseren, piekeren en zoeken oplossingen.
En wanneer we iets voelen wat ongemakkelijk is, beginnen we vaak onmiddellijk te zoeken naar een verklaring.
"Waarom voel ik dit? Waar komt het vandaan? Hoe geraak ik ervan af?"
En voor we het weten, zijn we alweer volop aan het nadenken over wat we voelen ipv het gewoon te voelen, terwijl ons lichaam ons misschien gewoon even om aandacht vraagt.
Ik vraag me soms af hoeveel invloed onze opvoeding en vorige generaties hierop hebben gehad. Hebben veel mensen in het verleden geleerd om hun gevoelens opzij te zetten omdat het leven nu eenmaal moest doorgaan, ook in extreem moeilijke omstandigheden zoals oorlog, en dragen we daar vandaag nog iets van mee? Of zijn we ons tegenwoordig gewoon méér bewust aan het worden van het belang van voelen? Ook dat is een mogelijkheid.
Het probleem hoeft niet te zijn dat we te veel denken. We zijn misschien gewoon een beetje vergeten hoe waardevol het is als ons denken en voelen samenwerken.

En daar komt AI weer om het hoekje kijken...
Want hoe grappig is dit eigenlijk?
We ontwikkelen een technologie die bijzonder sterk is in het verwerken van informatie en taal. Een soort gigantisch denkmaatje. En misschien kan precies dat denkmaatje ons helpen om af en toe wat minder in ons hoofd te blijven hangen.
Stel dat je vraagt:
"Waarom maak ik me altijd zoveel zorgen?"
Je kan dan een uitgebreide uitleg krijgen over stress, angst en aangeleerde patronen.
Maar wat gebeurt er als AI je een vraag terugstelt, zoals:
Wat merk je eigenlijk in je lichaam wanneer je je zorgen maakt? of
Waarom heb je het gevoel dat je dit onmiddellijk moet oplossen?
Plots verschuift de aandacht. Van verklaren naar waarnemen.
Van antwoorden zoeken naar nieuwsgierig worden naar jezelf.
Natuurlijk kan het ook anders lopen. Misschien gaan we door onze gesprekken met AI juist nóg meer analyseren. En AI kan niet voor ons voelen of bepalen wat correct is voor ons.
Ons eigen onderscheidingsvermogen blijft dus nog steeds of zelfs meer dan ooit ontzettend belangrijk. Niet alles wat resoneert, is noodzakelijk waar. En niet alles wat weerstand oproept, is noodzakelijk onwaar. Het blijft de kunst om nieuwsgierig te blijven naar beide.
Terwijl ik hierover nadacht, besefte ik dat ik mijn eigen enthousiasme natuurlijk ook kritisch mag bekijken. Want misschien vind ik het idee dat AI ons bewuster kan maken vooral zo aantrekkelijk omdat het aansluit bij mijn eigen interesse in bewustzijn.
En overschat ik de mogelijkheden.
Of ontdekken we gaandeweg toepassingen waar we vandaag nog niet eens bij stilstaan.
Ik weet het niet... en eigenlijk vind ik dat helemaal OK.
Dat we niet onmiddellijk een definitief antwoord hoeven te hebben.
Dat we verschillende mogelijkheden mogen onderzoeken en bereid blijven om onze overtuigingen bij te stellen. Want is dat niet precies waar bewustzijnsverruiming over gaat?
Wat begon als een gedachte over artificiële intelligentie, bracht me dus uiteindelijk bij een vraag die eigenlijk helemaal niet over technologie gaat.
"Wie ben ik eigenlijk, voorbij alles wat ik onderweg over mezelf heb geleerd en ben gaan geloven?"
Misschien hoeven we niet voortdurend slimmer, beter of anders te worden en mogen we vooral nieuwsgierig blijven naar onszelf. Naar wat we denken én wat we voelen.
Naar onze overtuigingen, onze gewoontes en de mogelijkheden die we nog niet zien, en groeit daaruit meer begrip, mildheid en liefde voor onszelf.
Ik wil gewoon in de eerste plaats mezelf zijn...
Niet omdat ik dan alle antwoorden ken, maar omdat ik mezelf dan die ruimte geef om meer van wie ik ben te kunnen ontdekken.
En wie weet... helpt een technologie, die zelf niet menselijk is, me juist om mijn eigen mens-zijn bewuster te kunnen ervaren.
Dat zou toch een bijzondere wending zijn? 💗
En jij? Welke overtuiging over jezelf of over het leven heb je al zo lang dat je je misschien niet eens meer afvraagt of ze wel klopt?
Misschien is dat een mooie vraag om eens mee te nemen.😉



Opmerkingen